Puistjes, mee-eters of ontstoken plekken in het gezicht of op de rug: acne is vervelend, maar er zijn gelukkig goede behandelingen voor. Welke acne behandeling het beste past, hangt af van hoe ernstig de acne is en wat je al hebt geprobeerd. Van zelfzorgmiddelen uit de drogist tot een behandeling bij de huisarts of dermatoloog: er is voor bijna elke vorm van acne een passende aanpak.
Wat is acne precies?
Acne ontstaat doordat poriën in de huid verstopt raken. Dat komt door een combinatie van te veel talg, huidcellen die niet goed loslaten en de aanwezigheid van bepaalde bacteriën. Het gevolg: mee-eters, puistjes en soms diepere ontstoken bultjes. Acne komt het meeste voor tijdens de puberteit, maar ook volwassenen kunnen er last van hebben. Hormonen, erfelijkheid en huidverzorging spelen allemaal een rol.
Milde acne: beginnen met zelfzorg
Bij lichte acne, met vooral mee-eters en een paar kleine puistjes, is zelfzorg vaak de eerste stap. Reinig je gezicht twee keer per dag met een milde, niet-comedogene reiniger. Dat betekent een product dat de poriën niet extra verstopt. Gebruik geen schurende scrubs, want die prikkelen de huid en maken acne juist erger.
Producten met werkzame stoffen zoals benzoylperoxide of salicylzuur zijn vrij verkrijgbaar en kunnen helpen bij milde acne. Benzoylperoxide werkt tegen bacteriën en vermindert ontstekingen. Salicylzuur helpt de huid te reinigen en mee-eters los te maken. Begin met een lage concentratie om irritatie te voorkomen.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Helpt zelfzorg na zes tot acht weken niet, of heb je last van bredere ontstekingen, pijnlijke bultjes of littekens? Dan is het slim om naar de huisarts te gaan. Volgens de NHG-richtlijn voor acne kijkt de huisarts naar de ernst van de acne, eerdere behandelingen en eventuele andere factoren, zoals het gebruik van hormonale anticonceptie bij vrouwen.
De huisarts kan middelen voorschrijven die zonder recept niet verkrijgbaar zijn, zoals antibiotica in crèmevorm of antibiotica in tabletvorm. Voor vrouwen kan de anticonceptiepil soms ook bijdragen aan minder acne, afhankelijk van de situatie.
Sterkere middelen bij ernstige acne
Bij zware of hardnekkige acne kan de huisarts doorverwijzen naar een dermatoloog. Die kan behandelingen inzetten die sterker zijn, zoals isotretinoïne. Dit middel, ook wel bekend als vitamine A-zuur in pilvorm, werkt diep in op de oorzaken van acne. Het is een effectieve behandeling, maar vraagt om goede begeleiding vanwege mogelijke bijwerkingen. Vrouwen die dit middel gebruiken mogen niet zwanger raken tijdens de behandeling.
Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas wordt de keuze voor een behandeling in de eerstelijnszorg bepaald door de ernst van de acne en wat eerder al is geprobeerd. Er is dus altijd een volgende stap als de huidige behandeling niet werkt.
Professionele huidbehandelingen
Naast medicijnen bestaan er ook professionele behandelingen bij een huidtherapeut of kliniek. Licht- en laserbehandelingen kunnen de huid verbeteren en de zichtbare gevolgen van acne verminderen. Deze behandelingen richten zich op de bacteriën in de huid of op het stimuleren van huidvernieuwing. Ze zijn niet altijd vergoed door de zorgverzekering en werken het best als aanvulling op een medicamenteuze aanpak, niet als vervanging.
Stap voor stap: zo pak je acne aan
- Reinig je huid twee keer per dag met een milde, niet-comedogene reiniger.
- Gebruik een zelfzorgproduct met benzoylperoxide of salicylzuur bij lichte klachten.
- Kies huidverzorgingsproducten en zonnecrème die de poriën niet verstoppen.
- Krab of pers puistjes niet uit, dit vergroot de kans op littekens en verspreiding.
- Wacht zes tot acht weken voordat je concludeert of een product werkt.
- Ga bij aanhoudende of ernstige klachten naar de huisarts.
- Vraag bij de huisarts of doorverwijzing naar een dermatoloog zinvol is.
Geduld is een groot deel van de behandeling
Acne verdwijnt zelden van de ene op de andere dag. De meeste behandelingen hebben meerdere weken nodig om effect te laten zien. Wissel niet te snel van product of aanpak, want dat maakt het moeilijker om te beoordelen wat werkt. Houd bij welke producten je gebruikt en bespreek dit met je huisarts als je een afspraak maakt. Goede communicatie over wat je al hebt geprobeerd, helpt de arts om sneller de juiste keuze te maken.
Veelgestelde vragen over acne behandeling
Hoe lang duurt het voordat een acne behandeling werkt?
De meeste behandelingen hebben zes tot acht weken nodig voordat je duidelijk resultaat ziet. Geef een aanpak dus minimaal die tijd voordat je overschakelt op iets anders.
Kan ik acne behandelen met alleen voeding aanpassen?
Voeding kan bij sommige mensen een rol spelen, maar er is geen wetenschappelijk bewijs dat een bepaald dieet acne volledig oplost. Voeding aanpassen kan een aanvulling zijn, maar vervangt een goede huidverzorgingsroutine of medische behandeling niet.
Is acne behandeling vergoed door de zorgverzekering?
Voorgeschreven medicijnen via de huisarts of dermatoloog vallen doorgaans onder de basisverzekering, maar hier geldt wel het eigen risico. Professionele huidbehandelingen zoals laser- of lichttherapie worden over het algemeen niet vergoed.
Wat is het verschil tussen acne bij tieners en acne bij volwassenen?
Bij tieners speelt de hormoonpiek tijdens de puberteit een grote rol. Bij volwassenen, vooral vrouwen, kunnen hormoonschommelingen rond de menstruatie, stress of het stoppen met de pil bijdragen aan acne. De behandeling verloopt grotendeels hetzelfde, maar de aanleiding en aanpak kunnen iets verschillen.
Kan ik naar de dermatoloog zonder verwijzing?
In Nederland heb je voor een vergoede afspraak bij de dermatoloog meestal een verwijsbrief van de huisarts nodig. Zonder verwijzing kun je in sommige gevallen terecht bij een privékliniek, maar dan betaal je de kosten zelf.